Jurassic Park’ta Kullanılan Gerçek 90’lar Bilgisayarları

1993’te vizyona giren Jurassic Park, yalnızca dinozorlarıyla değil ekrandaki teknolojisiyle de bir çağın fotoğrafını çekti. Filmin kontrol odasında ışıldayan makineler, prodüksiyon için uydurulmuş sahte kutular değildi. Jurassic Park filminde kullanılan gerçek bilgisayarların neredeyse tamamı, dönemin en pahalı ve en güçlü donanımlarından oluşuyordu. Bu yazımızda bu makineleri tek tek inceleyecek, hangi markanın hangi sahnede yer aldığını ve bu tercihlerin neden yapıldığını sizler için açıklayacağız.

Google mühendisi Fabien Sanglard’ın kare kare süren incelemesi ve Silicon Graphics arşivleri sayesinde, ekranda beliren her makinenin kimliği bugün neredeyse tam olarak biliniyor. Silicon Graphics iş istasyonlarından Thinking Machines süper bilgisayarına, Apple Macintosh’lardan o efsane “It’s a UNIX system!” sahnesine kadar 90’lar bilgisayar donanımlarının sinema tarihine nasıl geçtiğine yakından bakalım.

Jurassic Park’ta Kullanılan Gerçek Bilgisayarlar Neden Önemli?

Filmin görsel efekt ekibi, ekranlardaki her şeyin gerçek olması konusunda ısrarcıydı. Ekipten biri bunu şöyle özetlemişti: seyirci artık bilgisayarları çok iyi tanıdığı için sahte bir arayüzü hemen fark ederdi. Bu yüzden set, dönemin gerçek donanımlarıyla döşendi.

Rakamlar bu titizliği açıkça gösteriyor. Silicon Graphics yaklaşık 875 bin dolarlık, Apple ise 350 bin dolarlık donanımı yapımcılara ödünç verdi. Ek yazılım ve donanımla birlikte sete giren teknolojinin toplam değeri 1,7 milyon doların üzerine çıktı; bu, bugünün parasıyla milyonlarca dolara denk geliyor. İlginç bir ayrıntı da şu: süper bilgisayar üreticisi Cray makinelerini vermeyi reddederken, Thinking Machines teklifi coşkuyla kabul etti.

Filmin atmosferini hatırlamak isterseniz, Jurassic Park’ın resmi fragmanını aşağıda izleyebilirsiniz.

Silicon Graphics İş İstasyonları: Filmin Görsel Beyni

Filmin teknoloji vitrininin merkezinde Silicon Graphics (SGI) iş istasyonları yer alıyordu. 90’ların başında SGI, üç boyutlu grafik alanının tartışmasız lideriydi. Bu makineler hem ekranda göründü hem de perde arkasında dinozorların yaratılmasında rol oynadı.

Dennis Nedry’nin masasındaki devasa makine bir SGI IRIS Crimson‘dı. O kadar büyüktü ki masaya sığmayıp yere konmuştu ve ekranında çoğunlukla üç boyutlu bir satranç oyunu görünüyordu. Ray Arnold’ın istasyonu ise bir SGI Indigo idi; üzerinde “Earthwatch” adlı yazılımla gerçek zamanlı bir hava durumu animasyonu dönüyordu.

Aynı SGI donanımı, dinozorların dijital olarak hayat bulmasında da başroldeydi. Industrial Light & Magic (ILM) ekibi, yaratıkları modellemek ve canlandırmak için yaklaşık 75 Silicon Graphics iş istasyonu kullandı. Yani ekranda gördüğünüz Jurassic Park Silicon Graphics iş istasyonları, o dinozorları üreten teknolojinin ta kendisiydi. Dönemin donanım kültürüne dair benzer bir ayrıntıyı klavye teknolojilerini karşılaştırdığımız yazımızda da bulabilirsiniz.

“It’s a UNIX System!” Sahnesi ve FSN 3B Dosya Gezgini

Filmin bilgisayar dünyasında en çok konuşulan anı, küçük Lex’in bir ekrana oturup “It’s a UNIX system! I know this!” demesidir. Bu sahne uydurma bir Hollywood arayüzü değildi. Ekrandaki program, SGI’nin IRIX işletim sistemi için geliştirdiği deneysel bir uygulama olan FSN (File System Navigator) idi.

FSN, bir dosya sistemini üç boyutlu bir şehir gibi gösteriyordu. Her klasör bir kaide, her dosya bir kutuydu; kutuların yüksekliği dosya boyutunu, rengi ise dosyanın yaşını temsil ediyordu. Yıllarca birçok kişi bunun sinema için uydurulmuş sahte bir görsel olduğunu sandı; oysa gerçek, çalışan bir yazılımdı. Dosya sistemlerinin mantığına meraklıysanız, dosya uzantılarının neden üç harfli olduğunu anlattığımız yazımıza göz atabilirsiniz.

Connection Machine CM-5: Kontrol Odasının Süper Bilgisayarı

Kontrol odasının arka duvarında, kırmızı LED’leri yanıp sönen siyah kuleler dikkat çeker. Bunlar Thinking Machines şirketinin Connection Machine CM-5 süper bilgisayarlarıdır. 1991’de tanıtılan CM-5, döneminin en güçlü makineleri arasında gösteriliyordu.

Tam donanımlı bir CM-5’in fiyatı milyonlarca doları bulabiliyordu. Bu yüzden Universal, çalışan gerçek bir makinenin içini değil, yalnızca kabuğunu ödünç aldı. Öndeki o hipnotik LED desenleri aslında hiçbir veri işlemiyordu; tamamen görsel etki için rastgele üretiliyordu. Nedry karakteri diyaloglarda “sekiz connection machine”den söz eder; bu da o dönemde makinenin taşıdığı prestijin bir yansımasıdır.

Apple Macintosh ve Taşınabilir Donanımlar

Set yalnızca dev iş istasyonlarından ibaret değildi. Alan Grant ve Ellie Sattler’ın karavanında ekranda görünen ilk bilgisayar bir Apple PowerBook 100‘dü. Kontrol odasında ise Nedry’nin masasında iki, Ray Arnold’ın masasında bir olmak üzere toplam üç Macintosh Quadra 700 görünüyordu; bunlar dönemin hızlı masaüstü makinelerindendi.

En ilginç cihaz ise Nedry’nin dirseğinin yanında beliren katlanabilir Motorola Envoy el bilgisayarıydı. Film 1992’de çekildi, ama Envoy piyasaya ancak 1995’te çıktı. Bu “geleceğin cihazı” sete, tasarımcısının Spielberg’e bir uçak yolculuğunda gösterdiği prototip sayesinde girdi. Apple donanımının teknoloji tarihindeki izini sürmek isterseniz, Apple’ın yapay zeka çip mirasını ele aldığımız yazımız ilginizi çekebilir.

Jurassic Park’taki Bilgisayarların Karşılaştırması

Filmde öne çıkan başlıca 90’lar bilgisayar donanımlarını ve ekrandaki rollerini tek bir tabloda derledik:

Bugünden Bakınca: 90’lar Donanımının Retrospektif Değeri

Aradan geçen otuz yılı aşkın süreye rağmen bu makineler unutulmadı. Filmin kurgusal kontrol sistemi “Nedryland” ve o UNIX ekranındaki FSN arayüzü, bugün jurassicsystems.com gibi sitelerde tarayıcı üzerinden yeniden deneyimlenebiliyor. Konuyu geniş biçimde derleyen Ars Technica incelemesi de bu ilginin hâlâ canlı olduğunu gösteriyor.

Bu makinelerin bugünkü değeri yalnızca nostaljik değil. Silicon Graphics gibi markalar, üç boyutlu grafiğin sinemaya ve oyun dünyasına taşınmasında bir dönüm noktasıydı. Jurassic Park, gerçek donanımı gerçek işleviyle perdeye taşıyarak bu teknolojiyi milyonlarca insanla tanıştırdı. Film, aynı zamanda dijital efektlerin sinemada nasıl bir sıçrama yaptığının da miladı sayılır.

Sonuç

Jurassic Park, bir bilim kurgu klasiği olmasının yanında 90’lar bilgisayar donanımlarının da bir vitrini. Silicon Graphics iş istasyonları, Connection Machine CM-5, Apple Macintosh’lar ve o efsane UNIX sahnesi; hepsi dönemin en ileri teknolojisini gerçek işleviyle perdeye taşıdı. Bu yüzden film, teknoloji tarihine meraklı herkes için hâlâ keyifli bir hazine avı sunuyor.

Eğer bu tür retrospektif içerikler ilginizi çekiyorsa, sitemizde yer alan “Dinozorların Son Çağına Yolculuk: 65 Film İncelemesi” adlı yazımıza da göz atabilirsiniz.