Unutulmaz 10 Bilim Kurgu Film Sonu: En İyi Finaller

Bir bilim kurgu filmi sizi koltuğunuza mıhladıysa, bunun nedeni çoğu zaman son sahnede gizlidir. İşte bu yazımızda, sinema tarihinin unutulmaz bilim kurgu film sonları arasından on tanesini sizler için derledik. Kimi bir bilmece gibi aklınızda dönüp duran, kimi tek bir görüntüyle tüm filmi yeniden anlamlandıran bu finaller, türün neden bu kadar kalıcı olduğunu en iyi anlatan örnekler.

Aşağıdaki listede klasiklerden modern başyapıtlara uzanan geniş bir yelpaze var. Hepsinin ortak noktası ise şu: son sahne bittiğinde film aslında bitmiyor, kafanızda yeniden başlıyor. Önemli not: Bu yazı doğası gereği spoiler (sürpriz bozan) içerir; izlemediğiniz bir filmin finalini öğrenmek istemiyorsanız ilgili başlığı atlayabilirsiniz.

Bilim Kurgu Film Sonları Neden Bu Kadar Akılda Kalıcı?

Bir filmin finali, izleyiciyle kurulan sözleşmenin son maddesidir. Bilim kurgu türü ise bu maddeyi çoğu zaman beklenmedik bir yere çeker. Çünkü tür, “ya gerçek bambaşkaysa?” sorusunu sormaktan çekinmez.

En iyi bilim kurgu filmi finalleri genellikle üç yoldan birini seçer. Bazıları sizi yıkan bir twist (sürpriz dönüş) sunar; bazıları kasıtlı bir belirsizlikle sonu sizin yorumunuza bırakır; bazıları ise duygusal bir bedel ödeterek hikâyeyi mühürler. Aşağıdaki listede üç türün de en güçlü örneklerini bulacaksınız.

Film sonlarındaki ipuçlarının nasıl önceden serpiştirildiğini merak ediyorsanız, foreshadowing (ön gösterim) tekniğini ele aldığımız yazımıza da göz atabilirsiniz; aşağıdaki birçok final bu teknik sayesinde çok daha derin bir anlam kazanır.

Listemizi büyük ölçüde kronolojik bir sırayla, 1968 klasiklerinden 2016 yapımı modern bir başyapıta uzanacak şekilde kurguladık. Böylece türün finallere bakış açısının yıllar içinde nasıl değiştiğini de takip edebilirsiniz. Hazırsanız, sinema tarihinin en konuşulan kapanışlarına geçelim.

1. 2001: A Space Odyssey (1968)

Stanley Kubrick’in 1968 yapımı 2001: A Space Odyssey (Türkçe adıyla 2001: Bir Uzay Macerası), akıllarda kalan bilim kurgu film sonu denince ilk akla gelenlerdendir. Filmin son bölümü, astronot Dave Bowman’ı kelimelerin çok ötesine taşıyan psikedelik bir yolculuktur.

Bowman, gizemli monolitin açtığı “yıldız geçidinden” geçer, neoklasik bir odada hızla yaşlanıp ölür ve Dünya’nın üzerinde süzülen bir “Yıldız Çocuk” olarak yeniden doğar. Kubrick bu finali bilinçli olarak açıklamasız bıraktı; ona göre son sahne “sözel olmayan bir fikirler örüntüsüydü”.

Filmin maymundan insana, insandan üst-varlığa uzanan evrim yayını tek bir görüntüyle tamamlaması, onu yarım asır sonra bile tartışılan bir başyapıt yapar. Sonun ayrıntılı yorumlarını Kubrick’in filminin yorumlarına ayrılmış kaynakta bulabilirsiniz.

2. Planet of the Apes (1968)

Franklin J. Schaffner’ın yönettiği Planet of the Apes (Maymunlar Cehennemi), sinema tarihinin en çok taklit edilen twistlerinden birine sahiptir. Charlton Heston’ın canlandırdığı astronot Taylor, maymunların hüküm sürdüğü “yabancı” bir gezegende mahsur kalmıştır.

Finalde Taylor, kıyıda yarı yarıya kuma gömülmüş Özgürlük Heykeli’nin kalıntılarıyla yüzleşir. O an her şey yerine oturur: burası uzak bir gezegen değil, nükleer savaşla yok olmuş geleceğin Dünya’sıdır. Taylor’ın dizlerinin üstüne çöküp insanlığa lanet okuduğu sahne, sinemanın en ikonik kapanışlarından biridir.

Bu sonun mimarı, The Twilight Zone dizisiyle twist sanatını mükemmelleştiren senarist Rod Serling’di. Bugün herkes bu finali bilse de, sahnenin yıkıcı gücü hiç azalmaz.

3. Invasion of the Body Snatchers (1978)

Philip Kaufman’ın 1978 versiyonu Invasion of the Body Snatchers (Beden Çalanların İstilası), bir bilim kurgu-korku finalinin nasıl umudu tümüyle yok edebileceğini gösterir. Film boyunca Matthew, insanları tıpatıp kopyalarıyla değiştiren uzaylı tohumlara karşı direnir.

Son sahnede arkadaşı Nancy, kalabalık bir meydanda Matthew’a yaklaşır. Ama Matthew kolunu kaldırıp o tüyler ürpertici, insanlık dışı çığlığı atınca gerçek ortaya çıkar: o da artık dönüşmüştür. Umut diye sarıldığımız karakterin ihaneti, finali bir kâbusa çevirir.

Bu çığlık o kadar etkilidir ki Kaufman, twisti çekim gününe kadar başrol Donald Sutherland’den bile sakladı. Ses tasarımcısı, çığlığı domuz ciyaklamasıyla harmanlayıp sahne çekilirken canlı çaldı; bu yüzden Sutherland’ın tepkisi de, karşısındaki oyuncunun dehşeti de gerçektir. Karamsar bilim kurgu finalleri arasında bu sahne hâlâ zirvede sayılır.

4. Stalker (1979)

Andrei Tarkovsky’nin başyapıtı Stalker (İz Sürücü), belirsiz biten bilim kurgu filmleri denince akla ilk gelen örnektir. Film, dileklerin gerçek olduğu söylenen gizemli “Bölge”ye yapılan yavaş, hipnotik bir yolculuğu anlatır.

Filmin sonunda kamera, İz Sürücü’nün küçük kızı “Maymun”a döner. Çocuk, masadaki bardakları yalnızca bakışıyla, telekinetik biçimde hareket ettirir. Tarkovsky bu sahneyi bilerek muğlak bıraktı; cevap değil, düşünce üretmek istiyordu.

Renk düzeninin bu finalde değişmesi, “Bölge”nin sıradan dünyaya sızdığını ima eder. Çocuğun bardakları oynatabilmesi, Stalker’ın aşamadığı sınırları aşan “yeni bir insanın” doğduğuna dair sessiz bir işarettir. İnsanın umudu, inancı ve sınırları üzerine düşündüren bu kapanış, türün en şiirsel sonlarından biridir.

5. Escape from New York (1981)

John Carpenter’ın kült filmi Escape from New York (New York’tan Kaçış), karakteri için tam da olması gerektiği gibi biten bir finale sahiptir. Kurt Russell’ın canlandırdığı asi anti-kahraman Snake Plissken, dünya barışını sağlayacak kritik bir kaseti kurtarmak zorundadır.

Ama Snake, sıradan bir kahraman değildir. Finalde gerçek kaseti, dostu taksici Cabbie’nin neşeli müzik kasetiyle değiştirir; başkan zirvede o kaseti çalınca herkes şaşkına döner. Snake ise umursamazca yürür, gerçek kasetin bandını parmaklarıyla söküp atar.

Bu jest, otoriteye duyduğu derin güvensizliğin ve dünyanın kaderine karşı kayıtsızlığının özetidir. Carpenter’ın alaycı, soğukkanlı bilim kurgu vizyonunu tek bir hareketle özetleyen bu son, türün en tatmin edici karakter kapanışlarındandır.

6. The Iron Giant (1999)

Brad Bird’ün yönetmenlik debütü The Iron Giant (Demir Dev), bir animasyon olmasına rağmen listedeki en duygusal finallerden birine sahip. Hikâye, küçük Hogarth ile uzaydan gelen dev bir savaş robotunun dostluğunu anlatır.

Doruk noktasında bir nükleer füze kasabaya doğru fırlatılır. Dev, kendisinin bir silah değil bir kahraman olmayı seçtiğini hatırlayarak gökyüzüne yükselir ve füzeye çarparak onu zararsız biçimde patlatır. Bunu yaparken gülümseyerek söylediği son söz tek kelimedir: “Superman.”

Filmin kalbindeki “Sen, olmayı seçtiğin şeysin” mesajı, bu fedakârlıkla doruğa çıkar. Sonda Dev’in parçalarının yeniden bir araya gelmeye başlaması ise umut kapısını aralık bırakır; hem yürek burkan hem de iyileştiren nadir finallerden.

7. Terminator 3: Rise of the Machines (2003)

Jonathan Mostow’un yönettiği Terminator 3: Rise of the Machines, bir aksiyon-gişe filmi için şaşırtıcı derecede cesur bir finale imza atar. John Connor ve Kate, Skynet’in çekirdeğini yok edip kıyameti durdurabileceklerine inanırlar.

Crystal Peak’teki sığınağa ulaştıklarında ise korkunç gerçekle yüzleşirler: yok edilecek bir çekirdek yoktur. Skynet, çoktan tüm askeri ağlara yayılmış bir yazılımdır. Çift, çaresizce füzelerin fırlatılışını ve dünyanın nükleer ateşe gömülüşünü izler.

Yani Yargı Günü durdurulamamış, yalnızca ertelenmiştir; John ve Sarah’ın bir önceki filmde verdiği mücadele kaderi yalnızca geciktirmiştir. James Cameron’ın koltuğunu devralan ilk yönetmen olan Mostow’un bu tercihi, bir gişe filminden beklenmeyecek kadar cesurdur. Bir blockbuster’ın seyirciyi mutlu sonla göndermek yerine kıyameti kaçınılmaz ilan etmesi, T3’ü beklenmedik biçimde unutulmaz kılar.

8. Eternal Sunshine of the Spotless Mind (2004)

Michel Gondry’nin yönettiği, senaryosunu Charlie Kaufman’ın yazdığı Eternal Sunshine of the Spotless Mind (Sil Baştan), kusurun içindeki güzelliği anlatan bir finalle biter. Jim Carrey ve Kate Winslet, birbirlerinin anılarını sildirmiş eski bir çiftin, Joel ve Clementine’i canlandırır.

Filmin sonunda ikili, bir zamanlar âşık olduklarını ve ilişkilerinin nasıl çürüdüğünü kayıtlardan öğrenir. Buna rağmen, başa dönüp aynı acıları yeniden yaşayabileceklerini bile bile bir şans daha vermeyi seçerler. Joel’ün usulca söylediği “Okay” (Tamam) kelimesi, tüm filmin özüdür.

Bu final, kusursuz mutluluk yerine kusurlarıyla birlikte sevmeyi savunur. Acıyı silmek yerine onu kucaklayan bu olgun kapanış, türün en insancıl sonlarından biridir.

9. Inception (2010)

Christopher Nolan’ın Inception (Başlangıç) filmi, belki de modern sinemanın en çok tartışılan son sahnesine sahip. Leonardo DiCaprio’nun canlandırdığı Cobb, rüya ile gerçeği ayırmak için döndürdüğü bir topacı “totem” olarak kullanır.

Finalde Cobb topacı döndürür ama bu kez sonucu izlemeden çocuklarına koşar. Topacın durup durmayacağını yıllardır seyirciler tartışır. Oysa Nolan’a göre asıl mesele bu değildir: “O an karakterin umursamaması önemlidir.”

Cobb artık gerçeğin ne olduğuyla değil, çocuklarıyla birlikte olmakla ilgilenmektedir. Onun için gerçeklik, bu duygusal bağdır. Nolan’ın Oppenheimer filmini incelediğimiz yazımızda da görebileceğiniz gibi, yönetmenin finalleri hep zihinde yankılanmaya devam eder.

10. Arrival (2016)

Listeyi, son dönemin en derin finallerinden biriyle kapatıyoruz. Denis Villeneuve’ün yönettiği Arrival (Geliş), Amy Adams’ın canlandırdığı dilbilimci Louise Banks’in Dünya’ya gelen uzaylılarla iletişim kurma çabasını anlatır. Film, Ted Chiang’ın “Story of Your Life” novellasına dayanır.

Louise, uzaylıların zamanı doğrusal algılamayan dilini öğrendikçe geleceği “hatırlamaya” başlar. Finalde anlarız ki film boyunca gördüğümüz kızı, henüz doğmamıştır. Louise, kızının genç yaşta bir hastalıktan öleceğini ve eşinin onu terk edeceğini bile bile o hayatı yaşamayı seçer.

Sevginin ve kaybın ayrılmaz olduğunu söyleyen bu final, kaderi bilmenin onu daha az değerli kılmadığını gösterir. Filmin atmosferini merak edenler için resmi fragmanı aşağıda izleyebilirsiniz:

Geliş, bilim kurguyu bir aksiyon türünden çok bir düşünce ve duygu deneyimine dönüştürerek listemizi en güçlü notalardan biriyle kapatır.

Hangi Final Sizi En Çok Etkiledi?

Yazıyı toparlamadan önce, listemizdeki on filmi finallerinin tipine göre tek bir tabloda özetledik. Hangi tür sonun sizi daha çok çektiğini görmek isterseniz hızlıca göz atabilirsiniz:

Gördüğünüz gibi, en iyi bilim kurgu filmi finalleri yalnızca bir hikâyeyi bitirmekle kalmıyor; izleyiciyi yeni bir soruyla baş başa bırakıyor. Kimi bir twistle yıkıyor, kimi belirsizlikle düşündürüyor, kimi de bir fedakârlıkla yüreğimizi burkuyor. Bu yüzden yıllar geçse de bu sahneler hafızamızdan silinmiyor.

Bu listede klasiklerden modern yapımlara uzanan on farklı yaklaşım bir araya geldi. Sıradaki film gecenizde bunlardan birini izlerken, finalin neden bu kadar konuşulduğunu artık çok daha iyi anlayacaksınız.

Eğer bu tarz film derlemeleri ilginizi çekiyorsa, sitemizde yer alan “21. Yüzyılın En İyi 10 Tarihi Filmi” adlı listemize ve distopik dünyalardan hoşlanıyorsanız “Station Eleven İncelemesi” yazımıza da göz atabilirsiniz.