James Cameron’ın Yapmadığı Örümcek Adam Filmi

Sinema tarihinin en büyük “ya olsaydı” sorularından biri, hiç çekilmemiş bir filme aittir: James Cameron’ın yapmadığı Örümcek Adam filmi. Terminator ve Aliens’in yaratıcısı, 1990’ların başında Örümcek Adam’ı beyazperdeye taşımak için ellerini kollarını sıvamış, hatta senaryosunu yazmıştı. Ama film hiçbir zaman kameralar önüne çıkamadı.

Bu yazımızda, Cameron’ın karanlık ve gerçekçi Örümcek Adam vizyonunu, projenin neden hak ve stüdyo karmaşasına kurban gittiğini ve bu “hayalet filmin” Sam Raimi’nin 2002 yapımını ve tüm süper kahraman sinemasını nasıl şekillendirdiğini sizler için derledik. Cameron’ın kendi deyişiyle bu, “yapmadığım en iyi film”di.

James Cameron’ın Yapmadığı Örümcek Adam Filmi Nedir?

Kısaca özetlersek: 1990’ların başında, Terminator 2 (1991) ile True Lies (1994) arasında, James Cameron Örümcek Adam için yaklaşık 50-80 sayfalık bir “scriptment” hazırladı. Bu terim, senaryo (script) ile öykü taslağının (treatment) karışımı anlamına gelir; yani hem diyaloglu sahneler hem de anlatı özeti içeren melez bir metindir.

Cameron başta Stan Lee ile bir X-Men filmi üzerinde çalışıyordu. Fakat Lee, ona Örümcek Adam fırsatını sunduğunda yönetmen rotasını değiştirdi. Ortaya, çizgi romanın neşeli tonundan uzak, yetişkinlere yönelik (R sınıfı), sokak gerçekliğiyle yüklü bir Peter Parker portresi çıktı. Cameron’ın süper kahraman evrenlerine olan ilgisini merak edenler, sitemizdeki X-Men İzleme Sırası rehberimize de göz atabilir.

Cameron’ın Karanlık Örümcek Adam Vizyonu

Cameron’ın senaryosundaki Peter Parker, varlıklı bir okulda okuyan düşük gelirli, dik başlı bir öğrencidir. Yalnızlığını bir kimliğe dönüştürür. Onu ısıran örümcek ise radyoaktif değil, genetiği değiştirilmiş bir canlıdır; ısırığın ardından Peter halüsinasyonlu, ateşli bir sanrı döneminden geçer. Bu daha “bilimsel” yaklaşım, Cameron’ın kendi bilim kurgu köklerini yansıtır.

Senaryonun en tartışmalı fikri, Peter’ın bileklerinden organik ağ salgılamasıydı. Çizgi romanda Peter ağ atıcılarını kendi icat eder; Cameron ise bu yeteneği bedenin doğal bir parçası hâline getirdi. Yönetmen, “Terminator filmlerimdeki gibi çiğ bir gerçeklik” istediğini açıkça söylemişti.

Senaryodaki Kötü Adamlar

Cameron çizgi romanın klasik düşmanlarını yeniden yorumladı:

• Carlton Strand: Electro ile Kingpin’i birleştiren, sonradan görme, ahlaki sınır tanımayan bir kötü adam. Peter’ın vicdanının tam karşı kutbu.
• Boyd / Sandman: Terminator 2‘nin T-1000’ini andıran, şekil değiştiren bir yardakçı.

Doruk sahnesi, o dönemin sembolü olan Dünya Ticaret Merkezi’nin tepesinde geçiyordu. Oyuncu seçimi ise hep söylenti düzeyinde kaldı: Leonardo DiCaprio rolü değerlendirdiği, ancak kostümü giymeye “henüz hazır hissetmediği” için geri çektiği söylenir. Bunlar kesinleşmiş kararlar değil, dönemin dedikodularıdır.

Cameron’ın Örümcek Adam Senaryosu Neden Çekilmedi?

İşte asıl trajedi burada başlar: Elimizde parlak bir vizyon vardı, ama projeyi çürüten şey yaratıcılık değil, hukuk ve para oldu. Örümcek Adam’ın sinema hakları 1990’lar boyunca stüdyodan stüdyoya savrulan bir düğüme dönüştü.

Zinciri kronolojik olarak açalım:

• 1985: Cannon Group’tan Menahem Golan, hakları yaklaşık 225 bin dolara aldı ama filmi çekemedi.
• 1980’lerin sonu: Haklar Carolco Pictures’a geçti ve stüdyo James Cameron’ı yönetmen olarak işe aldı.
• 1992: Bütçe tahminleri şişerken Carolco ciddi mali sıkıntıya girdi ve aktif yapımı durdurdu.
• 1990’ların ortası: Carolco iflas etti; Golan yapımcı jenerik kredisi için, 20th Century Fox ise Cameron’ın kendileriyle özel sözleşmesi olduğu iddiasıyla davalar açtı. MGM de sürece dahil oldu.

Bu hukuki kördüğüm yıllarca sürdü. Sonunda 1998-1999’da haklar Marvel’a geri döndü; Marvel da sinema ve televizyon haklarını Sony/Columbia’ya devretti. Böylece Cameron’ın filmi resmen tarihe karıştı, ama senaryosu miras olarak yeni sahibine geçti.

Çekilmeyen Filmin Sam Raimi’nin 2002 Filmine Etkisi

Sony hakları aldığında Cameron çoktan başka projelere yönelmişti. Fakat sözleşme gereği “Cameron materyali” de paketin içindeydi. Yönetmen koltuğuna Sam Raimi, senaryo masasına ise David Koepp geçti. İşin çarpıcı yanı şu: Koepp’in ilk taslağı, Cameron’ın metnini yer yer kelimesi kelimesine temel aldı.

Cameron’ın en kalıcı katkısı ise o tartışmalı organik ağ atıcılar oldu. Raimi, Peter’ın mekanik bir cihaz icat etmesinin seyircinin inandırıcılık sınırını fazla zorlayacağını düşündü ve Cameron’ın fikrini korudu. Karar, internette sızıp hayranların ilk kez toplu tepki gösterdiği bir tartışmaya yol açtı; yine de filmde kaldı. Yakın dönemdeki Örümcek Adam yapımlarını merak edenler Örümcek-Adam: Yepyeni Bir Gün ön incelememizi okuyabilir.

Raimi’nin 2002 filminin o meşhur ilk fragmanını aşağıdan izleyebilirsiniz:

Filmin başarısı efsaneviydi. Detaylı sayıları Variety’nin 20. yıl dosyasından takip edebilirsiniz.

Çekilmeyen Örümcek Adam Filminin Sinemaya Etkisi

Peki bir daha çekilmeyen bir film neden bugün hâlâ konuşuluyor? Çünkü çekilmeyen Örümcek Adam filminin sinemaya etkisi, gösterime giren pek çok filminkinden daha büyük oldu. 2002 yapımı Örümcek Adam, açılış hafta sonunda 114,8 milyon dolar hasılatla 100 milyon doları aşan ilk film olarak rekor kırdı ve dünya genelinde 825 milyon doları geçti.

Bu başarı, süper kahraman filmini istikrarlı bir gişe türü hâline getirdi; stüdyolar çizgi roman uyarlamalarına ihtiyatla değil, iştahla yaklaşmaya başladı. Dahası Cameron’ın “gerçekçi, çiğ süper kahraman” fikri, Christopher Nolan’ın Kara Şövalye üçlemesinden yıllar önce türe ekilmiş bir tohumdu. Cameron’ın Terminator kökenli bu bilim kurgu gerçekçiliğini sevenler, yapay zeka temalı bilim kurgu filmleri listemize de bakabilir.

Kısacası Cameron’ın vizyonu iki koldan yaşadı: doğrudan (organik ağ, senaryo iskeleti) ve dolaylı (gerçekçi süper kahraman tonu). Konunun daha ayrıntılı belgelenmiş hâli için 2002 Örümcek Adam filminin Wikipedia sayfasına bakabilirsiniz.

Sonuç

James Cameron’ın Örümcek Adam filmi, çekilemediği için bir başarısızlık değil; tam tersine, sinemaya doğrudan hiç var olmadan iz bırakan nadir projelerden biridir. Bir yönetmenin cesur fikirlerinin, stüdyo iflasları ve hak davaları arasında nasıl kaybolup yine de başka bir filmin DNA’sına sızabileceğinin en güzel örneğidir. Cameron’ın “yapmadığım en iyi film” sözü, bu yüzden abartı değil.

Eğer bu tür sinema tarihi ve “ne olabilirdi” konuları ilginizi çekiyorsa, sitemizde yer alan Tüm Zamanların En İyi 100 Uzaylı Filmleri adlı listemize de göz atabilirsiniz.