İçeriğe geç

Reklam

İyi Kötü Çirkin Nerede Çekildi? Gerçek Çekim Yerleri

Sad Hill Mezarlığı'nın havadan görünümü: ortadaki taş döşeli daire ve onu çevreleyen halka biçimindeki mezar sıraları

Bir filmin geçtiği yer ile çekildiği yer her zaman aynı olmaz. İyi Kötü Çirkin nerede çekildi sorusunun yanıtı da tam olarak bunu gösterir. Amerikan İç Savaşı’nın ortasında geçen bu hikâye, Amerika’da değil İspanya’da görüntülendi. Sergio Leone’nin 1966 tarihli başyapıtı, Almería’nın çöllerinden Burgos’un taşlı yaylalarına uzanan bir coğrafyada kuruldu.

Bu yazımızda filmin gerçek çekim lokasyonlarını tek tek ele aldık. İyi Kötü Çirkin çekim lokasyonları İspanya’nın iki ucuna yayılır: güneyde Almería, kuzeyde Burgos. Hangi sahnenin nerede çekildiğini, o dekorlardan bugüne ne kaldığını ve bu yerleri nasıl ziyaret edebileceğinizi sizler için derledik.

Reklam

İyi, Kötü ve Çirkin Filmi Nedir?

İyi, Kötü ve Çirkin (özgün adıyla Il buono, il brutto, il cattivo), Sergio Leone’nin 1966’da çektiği bir spagetti western klasiğidir. Film, yönetmenin “Dolar Üçlemesi” olarak anılan serisinin üçüncü ve son halkasıdır.

Hikâye Amerikan İç Savaşı sırasında geçer. Sarışın (Clint Eastwood), Tuco (Eli Wallach) ve Sentenza (Lee Van Cleef) bir mezarlığa gömülü altın sandığının peşine düşer. Ennio Morricone’nin müziği ve Tonino Delli Colli’nin geniş açılı kamerası, filmi sinema tarihinin en tanınan yapımlarından biri hâline getirdi.

Yapımın bütçesi yaklaşık 1,2 milyon dolardı. Filmin künyesini ve tam kadrosunu IMDb sayfasından inceleyebilirsiniz. Türün daha deneysel kanadını merak ediyorsanız, acid western türünün en iyi filmlerini derlediğimiz listemiz iyi bir başlangıç olur.

İyi Kötü Çirkin Nerede Çekildi?

İyi Kötü Çirkin nerede çekildi sorusunun kısa yanıtı şu: İtalya ve İspanya. Çekimler 1966 mayısının ortasında Roma’daki Cinecittà Stüdyoları’nda başladı ve aynı yılın temmuz ayında tamamlandı. Yapım takvimi stüdyodan sonra önce kuzeydeki Burgos platosuna, ardından güneydeki Almería’ya geçti.

Dış mekânların tamamı İspanya’dadır. Ekip iki ayrı bölgede çalıştı: güneyde Almería ve çevresi, kuzeyde Burgos. Filmde gördüğünüz “Yeni Meksika” manzaralarının hiçbiri Amerika Birleşik Devletleri’nde çekilmedi.

Aşağıdaki bölümlerde lokasyonları coğrafi bütünlük için önce güney, sonra kuzey sırasıyla ele aldık. Bu sıralama okuma kolaylığı içindir; yukarıda belirttiğimiz üretim takvimini yansıtmaz.

LokasyonBölgeFilmdeki karşılığı
Cinecittà StüdyolarıRoma, İtalyaStüdyo çekimleri ve iç mekânlar
Tabernas Çölü ve kasaba dekorlarıAlmeríaÇöl ve kasaba sahneleri
Cortijo del Fraile, Los AlbaricoquesNíjar, AlmeríaÇiftlik ve köy sahneleri
Cabo de Gata-Níjar Doğal ParkıAlmeríaTuco’nun Sarışın’ı çölde yürüttüğü sahne
La Calahorra İstasyonuGuadix, GranadaTren ve istasyon sahneleri
Arlanza Nehri kıyısıCovarrubias-Hortigüela, BurgosLangstone Köprüsü muharebesi
CarazoBurgosBetterville esir kampı
San Pedro de Arlanza ManastırıHortigüela, BurgosSan Antonio Misyonu
Mirandilla VadisiContreras, BurgosSad Hill Mezarlığı ve final düellosu

Bu mekânların perdedeki hâlini, filmin haklarını elinde tutan stüdyonun resmi sahne derlemesinde topluca görebilirsiniz.

Sergio Leone Neden İspanya’yı Seçti?

Sergio Leone neden İspanya’da çekim yaptı? Bu tercih romantik bir kaprisin değil, çok net üretim gerekçelerinin sonucuydu. 1960’ların ortasında İspanya, Avrupalı western yapımcıları için adeta açık hava stüdyosuydu.

  • Coğrafi benzerlik: Tabernas Çölü, Amerikan Güneybatısı’nın kurak platolarına şaşırtıcı ölçüde benzer.
  • Maliyet avantajı: İspanya’da işçilik, figüran ve dekor giderleri Hollywood’un çok altındaydı.
  • Ordu desteği: İspanyol ordusu hem yüzlerce figüran hem de dekor inşa edecek istihkâm gücü sağladı.
  • Uzun çekim sezonu: Güney İspanya’nın bulutsuz gökyüzü, gün ışığıyla çalışan bir ekip için kesintisiz takvim demekti.
  • Tanıdık zemin: Leone, üçlemenin ilk iki filmini de aynı bölgede çekmişti; ekibi araziyi zaten biliyordu.

Kısacası Sergio Leone neden İspanya’da çekim yaptı sorusunun yanıtı ikiye iner: uygun coğrafya ve düşük maliyet. Bu üretim modeli o kadar tuttu ki bölgede yüzlerce film çekildi. Aynı estetiğin televizyona taşınmış hâlini 1970’lerin en iyi western dizilerini anlattığımız yazımızda bulabilirsiniz.

Almería ve Granada’da Hangi Sahneler Çekildi?

Filmin çöl, kasaba ve tren sahneleri güneyde, Andalucía bölgesinde görüntülendi. Almería Tabernas Çölü western çekim yerleri bugün “İspanya’nın Batı’sı” diye anılan bir film turizmi rotası oluşturuyor.

Tabernas Çölü ve Batı Kasabası Dekorları

Avrupa’nın tek gerçek çölü sayılan Tabernas, filmin görsel omurgasını oluşturur. Kurak yamaçlar, kanyonlar ve toz bulutu hep buradan gelir.

Leone’nin filmleri için kurulan kasaba dekoru bugün Oasys MiniHollywood adıyla bir tema parkı olarak işletiliyor. Aynı çölde Fort Bravo gibi başka western setleri de ayakta duruyor. Almería Tabernas Çölü western çekim yerleri arasında en çok ziyaretçi çeken durak burasıdır.

Tabernas Çölü'ndeki Oasys MiniHollywood western kasabası dekorunda ahşap cepheli Stage Depot binası ve toprak sokak
Tabernas Çölü’ndeki Oasys MiniHollywood western kasabası dekoru. Fotoğraf: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).

Cortijo del Fraile ve Níjar Köyleri

Níjar ilçesindeki Cortijo del Fraile çiftliği ve komşusu Los Albaricoques köyü, ekibin sık kullandığı mekânlardandı. Yakındaki Rodalquilar köyünde de ek çekimler yapıldı.

Bu taş yapılar, filmin “sınır kasabası” hissini ucuz ve inandırıcı biçimde kuran unsurlardı. Bugün Cortijo del Fraile büyük ölçüde harap durumdadır.

Cabo de Gata-Níjar Doğal Parkı

Tuco’nun, Sarışın’ı susuz bırakarak çölde yürüttüğü işkence sahnesi bu doğal parkın kurak düzlüklerinde çekildi. Park bugün UNESCO Biyosfer Rezervi statüsündedir ve yürüyüş rotalarıyla ziyaret edilebilir.

La Calahorra Tren İstasyonu

Tuco’nun kelepçeli hâlde trenden kurtulduğu ünlü sekans, Granada’nın Guadix bölgesindeki La Calahorra istasyonunda görüntülendi. Tuğla cephesi ve kiremit çatısıyla istasyon, Amerikan Güneybatısı mimarisini taklit etmek için birebirdi.

İstasyon binası Linares Baeza–Almería hattı üzerinde bugün de ayakta. Ancak burada düzenli yolcu hizmeti verilmiyor; istasyon yalnızca trenlerin birbirini beklediği bir geçiş (kruvaman) noktası olarak kullanılıyor. Yani yolunuzu buraya trenle değil, karayoluyla düşürmeniz gerekir.

La Calahorra-Ferreira tren istasyonunun tuğla cepheli binası, peronu ve rayları, Granada'nın Guadix bölgesi
La Calahorra-Ferreira tren istasyonunun bugünkü hâli. Fotoğraf: Urci dream / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).

Burgos’ta Hangi Lokasyonlar Kullanıldı?

İyi Kötü Çirkin nerede çekildi sorusunun kuzey ayağı Burgos ilinde başlar. Filmin İç Savaş sekansları ve finali için çöl yetmedi; ekip bu sahneleri kuzeydeki plato bölgesinde çekti. Buradaki ardıç ormanları, kireç taşı vadileri ve nehir kıyıları çok daha “doğulu” bir Amerika izlenimi veriyordu.

Langstone Köprüsü ve Arlanza Nehri

Filmin en pahalı sahnesi olan köprü muharebesi, Covarrubias ile Hortigüela arasındaki Arlanza Nehri üzerinde çekildi. Köprüyü İspanyol ordusunun istihkâm birlikleri inşa etti ve patlatmak için dinamitle donattı.

İlk patlama bir iletişim kazası yüzünden kameralar hazır değilken gerçekleşti. Üç kamera da zarar gördü ve köprünün ikinci kez inşa edilmesi gerekti. Neyse ki kimse yaralanmadı.

Betterville Esir Kampı

Tuco’nun işkence gördüğü Kuzey ordusu esir kampı, Carazo köyü yakınlarında sıfırdan kurulmuştu. Kamp, Sad Hill Mezarlığı’na yaklaşık altı kilometre uzaklıktadır.

Dekor 2024’te yeniden inşa edildi. Bunun için 2022’de Sabinares del Arlanza-La Yecla Doğal Parkı’ndaki yangında zarar gören ardıç gövdeleri kullanıldı. Kazıklı palisad duvarı ve gözetleme kuleleri böylece yeniden ayağa kalktı.

Burgos Betterville esir kampı ziyareti bugün Sad Hill rotasının doğal bir parçası. Alan açık arazide, serbest erişime açık ve ücretsizdir.

2024'te yeniden inşa edilen Betterville esir kampı dekoru: ardıç gövdelerinden kazıklı palisad duvarı ve iki ahşap gözetleme kulesi, Carazo, Burgos
Betterville esir kampının 2024’te yeniden inşa edilen hâli. Fotoğraf: Castilla y León Film Commission (resmi kaynak).

San Antonio Misyonu

Tuco’nun, rahip olan kardeşi Pablo ile karşılaştığı misyon sahneleri Hortigüela’daki San Pedro de Arlanza Manastırı harabelerinde çekildi. Ortaçağdan kalma bu manastır, filmin en duygusal sahnesine sessiz bir dekor oldu.

Burgos'un Hortigüela ilçesindeki San Pedro de Arlanza Manastırı'nın çatısız taş duvarları ve kemerli harabeleri
San Pedro de Arlanza Manastırı’nın bugünkü harabeleri. Fotoğraf: Wikimedia Commons (CC BY 2.0).

Sad Hill Mezarlığı Nerede ve Nasıl İnşa Edildi?

Filmin finali, Contreras yakınlarındaki Mirandilla Vadisi’nde kurulan Sad Hill Mezarlığı’nda geçer. Burası gerçek bir mezarlık değildir; tamamen film için yapılmış bir dekordur.

Tasarım, filmin sanat yönetmeni Carlo Simi’ye aittir. Simi mezarlığı, antik bir Roma arenasını andıran iç içe halkalar biçiminde tasarladı. İnşaatı Burgos’taki kışladan getirilen yaklaşık 250 İspanyol askeri üstlendi.

İspanyol lokasyon kaynaklarına göre bu ekip, 5.000’i aşkın mezar taşı ve ahşap haçı yalnızca üç günde yerleştirdi. Dekorun çapı 300 metreyi buluyordu.

Merkezdeki taş döşeli daire, sinemanın en bilinen üçlü düellosuna sahne oldu. Morricone’nin “The Ecstasy of Gold” parçası da bu vadide görüntülenen sahne için hafızalara kazındı.

Mezarlık Nasıl Yeniden Ortaya Çıkarıldı?

Çekimler bitince dekor terk edildi ve yaklaşık elli yıl boyunca toprak altında kaldı. 2015’te Asociación Cultural Sad Hill adlı gönüllü derneği, dünyanın dört bir yanından gelen hayranlarla kazı ve restorasyon çalışması başlattı.

Ekip binlerce mezar taşını yeniden yerleştirdi ve halkalı düzeni ortaya çıkardı. Bu süreç, Guillermo de Oliveira’nın yönettiği Sad Hill Unearthed (2017) belgeselinde anlatılır. Belgeselde Clint Eastwood, Ennio Morricone ve Metallica’dan James Hetfield de konuşur.

Belgeselin resmi fragmanını aşağıda izleyebilirsiniz.

Dernek, bakım masraflarını “mezar sahiplenme” yöntemiyle karşılıyor. Küçük bir katkı yapan destekçilerin adı bir mezar taşına kaydediliyor. Sad Hill’in tarihçesini Wikipedia’daki ayrıntılı maddesinden de takip edebilirsiniz.

İyi Kötü Çirkin Çekim Lokasyonları Bugün Ziyaret Edilebilir mi?

Evet, üstelik büyük bölümü serbest erişime açık. Sad Hill Mezarlığı nerede ve nasıl gezilir sorusu bu rotayı planlayanların ilk merakıdır; yanıtı da cesaret verici. Ancak bunlar müze değil, kırsal alanlardır; hazırlıklı gitmenizi öneririz.

  • Sad Hill Mezarlığı: Giriş ücretsizdir, bilet ve randevu gerekmez. Santo Domingo de Silos, Contreras ve Carazo köyleri üzerinden ulaşılır; son bölüm yaklaşık beş kilometrelik stabilize yoldur.
  • Betterville: Burgos Betterville esir kampı ziyareti için ayrı bir bilet gerekmez; kamp mezarlığa altı kilometrelik bir rotayla bağlanır.
  • Tesis yok: Sad Hill’de dükkân, tuvalet veya ziyaretçi merkezi bulunmaz. Su, şapka ve güneş kremi yanınızda olsun.
  • En iyi saat: Gün doğumu ve gün batımı; alçak güneş haçların uzun gölgelerini vadiye serer.
  • Almería tarafı: Oasys MiniHollywood biletli bir tema parkı olarak işliyor; gün içinde silahlı soygun gösterileri düzenleniyor.
Sad Hill Mezarlığı'nda yakın plandan görülen isim yazılı ahşap haçlar ve mezar sıraları
Sad Hill Mezarlığı’nda yakın plandan mezar taşları. Fotoğraf: Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0).

Burgos’taki dört durak (Sad Hill, köprü muharebesi alanı, San Antonio Misyonu ve Betterville) resmi bir kültür rotası hâlinde düzenlenmiştir. Güzergâhın haritasını ve rehberini Castilla y León turizm portalının resmi sayfasından edinebilirsiniz. Rota tek günde rahatça tamamlanır; Sad Hill Mezarlığı nerede ve nasıl gezilir sorusunun en pratik yanıtı da bu güzergâhtır.

Ziyaret ederken alanın kırılganlığını unutmayın. Mezar taşları gönüllülerin emeğiyle ayakta duruyor ve yerleri değiştirilmemeli.

Sonuç

İyi Kötü Çirkin nerede çekildi sorusunun yanıtı tek bir ülkede toplanır: İspanya. Filmin efsanevi coğrafyası Amerikan Batısı’nın değil, Tabernas’ın çölünün, Arlanza’nın nehir kıyısının ve Mirandilla Vadisi’ndeki mezarlığın eseridir. Bu üç mekân, sinemanın mekân yaratma gücünü çok net gösterir.

Bugün İyi Kötü Çirkin çekim lokasyonları İspanya haritasında ayakta ve büyük ölçüde gezilebilir durumda. Filmi bir kez daha izledikten sonra rotayı planlamak, sinemaseverler için ayrı bir keyif olabilir. Benzer klasik mekân hikâyelerini tüm zamanların en iyi macera filmleri listemizde de bulabilirsiniz.

Eğer bu tarz içerikler ilginizi çekiyorsa, sitemizde yer alan “Az Bilinen Western Filmleri: 10 Gözden Kaçmış Klasik” adlı yazımıza da göz atabilirsiniz.

Reklam

Abone ol
Bildir
guest
0 Yorum
Eskiler
En Yeniler Beğenilenler

Reklam

Reklam